Afgelopen week is de directeur van Stichting Gereformeerde Bouwcorporatie voor Bejaarden (SGBB) veroordeeld tot 3 jaar cel. De rechtbank achtte de man schuldig aan oplichting, valsheid in geschrifte en witwassen. De inmiddels ex-directeur heeft gefraudeerd met miljoenen euro's van de corporatie door vastgoedprojecten aan te laten kopen door een onderneming waaraan een kennis leiding gaf. Deze projecten werden vervolgens voor een veel hogere prijs doorverkocht aan SGBB. De winst verdeelden de twee via een witwas-BV waarvoor de (schoon) zus van de ex-directeur werkzaam was. Onnodig om te vermelden dat zij mee profiteerde van de winst. Het zou zo maar kunnen dat de raad van toezicht van SGBB, waar wethouder van Milligen destijds deel van uit maakte, door de directeur bewust op het verkeerde been is gezet. Maar het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) heeft de leden van de raad van toezicht alvast wel aansprakelijk gesteld. Zij kunnen volgende maand een dagvaarding in de bus verwachten.

Deze zaak lijkt niet op zichzelf te staan. Zo hebben bestuurders van woningcorporaties de afgelopen jaren bijna €30 miljoen in eigen zak gestoken. De schade loopt op tot meer dan €300 miljoen. Dit blijkt uit een inventarisatie van schadeclaims en rechtszaken. Diverse corporaties kampen met problemen:

• Het Amsterdamse Rochdale waar de directeur zichzelf niet alleen teveel pensioengelden toekende maar zichzelf ook een Maserati als dienstauto cadeau gaf,
• PWS uit Rotterdam, waar de directeur en een lid van de raad van toezicht samen spanden om zichzelf te verrijken,
• Woonbron uit Rotterdam, verloor met de aankoop van een cruiseschip €80 miljoen,
• Rentree uit Deventer verloor door grondspeculaties €60 miljoen,
• Woningstichting Geertruidenberg (WSG) verloor door de aankoop van vastgoedprojecten en gronden €60 miljoen en diende een claim in tegen de directeur.

Het is dus een zootje bij een aantal woningcorporaties. Er gaan enorme bedragen om in de woningbouwsector. Het gebrek aan intern toezicht is volgens deskundigen een belangrijke oorzaak voor de problemen. Deze problemen lijken zich te concentreren rond de aankoop en verkoop van grond. In een markt met stijgende huizenprijzen kon het voor Woningcorporaties niet op. Het geld leek als vanzelf binnen te komen. Maar nu de huizenprijzen niet meer stijgen komen de problemen en het wanbeleid aan het licht. Het is zoals de rechter in de uitspraak in de zaak tegen de ex-directeur van SGBB zie "de verdachte heeft een volstrekt gebrek aan moraal en hij heeft daarnaast zijn positie grof misbruikt om diefstal mogelijk te maken". Het zijn zeker voor de wandaden van dit kaliber goed gekozen woorden.

Onlangs is mevrouw Ligtelijn benoemd als wethouder voor  Gemeentebelangen. De wethouder blijkt ook lid te zijn van D66. Voor die partij stond zij in de vorige raadsperiode zelfs op de plaatselijke kandidatenlijst. D66 zit ook in de edese raad en is oppositie partij. De wethouder doet geen afstand van haar lidmaatschap en blijft dus lid van D66. Zo is D66, als oppositiepartij, min of meer lid van het college. De lokale fractie is dan ook erg blij met ‘hun’ wethouder in het college.

Maar is dit ook een gewenste, transparante, situatie? Of is dit vragen om moeilijkheden? Het kan nu voorkomen dat:

• De nieuwe wethouder de Algemene ledenvergadering van D66 binnenstapt en meestemt over het verkiezingsprogramma van D66 voor 2014 of
• De nieuwe wethouder gaat meestemmen over de kandidatenlijst voor de verkiezingen van 2014 of
• De nieuwe wethouder gaat meestemmen over de lijsttrekker of
• De nieuwe wethouder zichzelf kandidaat stelt.

Ook kan zij als partijlid nu al de fractievergaderingen van D66 Ede bijwonen.

Saillant detail is dat mevrouw Ligtelijn tot haar benoeming voorzitter was van de WWB raad en in die rol fel gekant was tegen de bezuinigingen op armoedebeleid. In haar nieuwe rol moet ze nu juist die bezuinigingen gaan uitvoeren. Die nieuwe rol en het verleden zullen dus nog wel de nodige discussie opleveren.

Is de wethouder door haar dubbele pet niet extra kwetsbaar? Moet hier worden ingegrepen? En als moet worden ingegrepen wie moet dit dan doen? En wat kan dan het beste worden gedaan?

De gemeenteraad van Ede heeft deze week besloten om ziekenhuis Gelderse Vallei een lening toe te kennen. Ruim een jaar geleden schreef ik hier al over toen een lening werd verstrekt aan Cinemec. Het is en blijft nog steeds actueel omdat de spelregels ontbreken. Waren die er wel dan weten ondernemers, instellingen en wellicht inwoners of ze ook in aanmerking komen voor een lening.

Mijn fractie onderkent het belang van het ziekenhuis voor de inwoners van Ede, voor Food valley en voor de uitstraling van Ede zoals we destijds ook het belang van Cinemec onderkenden. Ik schreef daar destijds (februari 2010) het volgende over:

De ondernemer loopt heel ver voor de muziek uit en steekt daarbij meer dan zijn nek uit. Alle hulde voor deze ondernemingszin. Maar ondernemen betekent ook risico’s nemen en dat je dus wel eens kunt uitglijden. Er is op dit moment kennelijk onvoldoende vraag naar wat hij wil of naar de wijze waarop hij dit invult. Om die reden is mijn partij erg terughoudend bij de rol van “bank van lening” van de gemeente, zeker als je ook nog denkt aan de bezuinigingen die ons te wachten staan. En als je de rol van bank op je neemt, dan moet er wel een goede reden voor zijn, bijvoorbeeld een zeer ernstige daling van de werkgelegenheid. Daarnaast moeten de spelregels duidelijk zijn zodat je goed kunt uitleggen waarom je de ene organisatie wel helpt en de andere niet. Want wat als morgen een andere ondernemer op de stoep staat? Of niet een ondernemer maar een maatschappelijke instelling? Bij de ondernemer kun je nog zeggen "je hebt een mooie droom maar de markt vraagt er onvoldoende naar". Dat kun je bij bijvoorbeeld een bibliotheek of museum al veel minder hard zeggen. Heb je de spelregels onvoldoende duidelijk geformuleerd dan gaan emotionele argumenten al snel de boventoon voeren. En dat gebeurde dus ook in de raadsvergadering: “het is van groot publiek belang” en “het is belangrijk voor de uitstraling van Ede”. Natuurlijk kwam ook het woord “citymarketing” weer langs.

Bij een ziekenhuis speelt zeker een maatschappelijk belang. Maar dat kan niet betekenen dat er zondermeer geld wordt overgemaakt. En dan heb ik het nog niet gehad of dit wellicht staatssteun is. 

Amper twee weken geleden discussieerde de gemeenteraad van Ede over het publiceren van namen van mensen die de wet hebben overtreden. Het bleek uiteindelijk voor de meeste raadsleden toch nog een brug te ver te zijn. Inmiddels lijkt de werkelijkheid de raad te hebben ingehaald want afgelopen week werden we in Ede opgeschrikt door 3 gevallen van “naming and shaming”. En alsof het zo moest zijn was er in alle gevallen een rechtstreekse link met de politiek.

Eerst was er de lijsttrekker van de PvdA bij de provinciale verkiezingen in maart.2011 Hij bleek zeer denigrerende uitspraken te hebben gedaan. Dat deze uitspraken in besloten kring zijn gedaan en naar buiten zijn gelekt zegt iets over het vertrouwen dat deze man geniet binnen zijn eigen fractie. Dat zijn bestuur aanvankelijk een andere reden voor het vertrek aanvoerde is een fraai voorbeeld van mismanagement in crisistijd. Het wordt er allemaal niet fraaier door. De lijsttrekker is echter ook directeur van de sociale werkplaats in Ede en dan ligt er dus ook een verantwoordelijkheid voor het gemeentebestuur van Ede. Om die reden kun je het niet afdoen als een interne PvdA kwestie. Dan moet je als gemeentebestuur kleur bekennen. Dat betekent je distantiëren van de uitspraken en meteen uitzoeken of officiële organen als het algemeen bestuur en de ondernemingsraad nog wel vertrouwen hebben in de directeur. Pas als dit zo is en de directeur openlijk excuses aanbied kun je verder. Maar besef wel dat de persoon voortaan als aangeschoten wild door het leven gaat. Vorig jaar liep er al een onderzoek naar de directeur naar aanleiding van een zwartboek. Daar kwam toen niet veel uit maar meer van dit soort zaken versterken je draagvlak niet. Het is als een veenbrand, er hoeft niet veel te gebeuren of het vuurtje laait weer op.

Dan was er nog de zaak van de directeur van het tegelmuseum in Otterlo. Formeel kan het gemeentebestuur daar niet veel mee en is het een kwestie van het museum zelf. Maar omdat de directeur ook raadslid is voor Pro Arnhem, heeft de geloofwaardigheid van de politiek een ferme deuk opgelopen.

En dan is de beker nog niet leeg want woensdag kwam naar buiten dat de voorzitster van het Toon Hermans huis stelselmatig geld naar haar eigen rekening had doorgesluisd. Ook dit zou, hoe triest ook, een interne kwestie zijn als hier geen link met de politiek zou zijn. De voorzitster staat ook op de kandidatenlijst van het CDA in Ede en was tot voor kort lid van een van de commissies en dus benoemd door de raad. Inmiddels heeft de plaatselijke afdeling van het CDA maatregelen genomen al hadden ze wat mij betreft nog wel wat openlijker afstand mogen nemen van het gebeuren.