Deze week kregen de stadsbewoners er flink van langs van twee Wageningse geleerden. Volgens hen snappen stadsmensen niets van dierenwelzijn. De wetenschappers publiceerden de resultaten van hun onderzoek. Daaruit bleek dat dieren als koeien en varkens veel beter af zijn in een stal dan in de vrije natuur. Hoe hebben we altijd zo dom kunnen zijn om te denken dat koeien liever in de wei dartelen, varkens in een sompige moederpoel baden en kippen scharrelen rond de boerderij?

Volgens de wetenschappers wonen de meeste burgers in steden en komen ze daardoor nauwelijks in aanraking met de echte natuur. De beleving van de natuur wordt gevoed in dierentuinen en kinderboerderijen. Daardoor laten de stadsmensen zich veel te veel meeslepen door emoties. En de vrouwen nog meer want zo gaan de wetenschappers verder “het stijgend aantal vrouwen in groene dieropleidingen draagt bij aan het groeiend inlevingsvermogen in dieren waardoor de dieren menselijke eigenschappen worden toegedicht”. In plaats van het verstand, spreekt het hart. En alsof dat nog niet genoeg is krijgen de stadsmensen ook nog bij voorbaat de zwarte piet toegeworpen omdat “dit idealisme kan leiden tot strenge wetgeving waardoor we in Nederland niet meer efficiënt kunnen produceren en de dierlijke producten van buiten Europa komen, want daar letten ze niet zo nauw op dierenwelzijn en het milieu”.

Het lijkt er eerder op dat niet de stadmensen het contact met de natuur hebben verloren maar dat de Wageningse geleerden van achter hun bureaus ver van de werkelijkheid zijn afgedreven. In ieder geval gooien ze dierenwelzijn en de productie van vlees op één hoop. Als je alleen al kijkt naar hoe graag schapen en koeien in het voorjaar naar buiten willen en dat zet naast het noodzakelijke afknippen van snavels en staarten als dieren op stal worden opgehokt omdat ze elkaar in de weg zitten, is de balans snel opgemaakt. De wetenschappers lijken alleen oog te hebben voor productie, voor het economisch belang en de industriële bedrijfsvoering waar efficiency de boventoon voert en dierenwelzijn een marginale rol speelt . Dat zie je terug in hun argumenten want “op stal zijn de dieren veel minder vatbaar voor ziekten, stoten ze minder broeikasgas uit en gebruiken ze minder voer”.

Geef de dieren liever de ruimte in de vrije natuur. Dan kunnen ook de stadsmensen meer genieten en leren van de dierenwereld. Maar er is nog een lange weg te gaan want inmiddels staat al een kwart van de Nederlandse koeien op stal terwijl dat 10 jaar geleden nog maar 10% was.

Deze week is circus Belly Wien in Ede neergestreken. Komende week zal het circus een aantal optredens verzorgen. Hoewel een circus met dieren onder bepaalde omstandigheden in Nederland is toegestaan is het jammer dat de gemeente Ede een vergunning heeft verleend. Eerder heeft de fractie van GroenLinks/PE al mogelijkheden gegeven om de komst van een circus op zijn minst te bemoeilijken.

Circus Belly Wien heeft een slechte reputatie. Om die reden roept het circus bij veel mensen weerstand op. Dat heeft weer tot gevolg dat de spanning tussen tegenstanders van het circus en medewerkers van het circus regelmatig oploopt. Dit heeft in een aantal steden al geleid tot vechtpartijen. Opvallend is dat ook de actiegroep Voorpost heeft gedemonstreerd tegen het circus. De actiegroep is juist deze week ook in Ede in het nieuws geweest.

Circus Belly Wien is meerdere malen lichtzinnig omgesprongen met haar dieren zoals paarden, tijgers, olifanten, kamelen, lama’s, zebra’s en giraffen. Het gaat dan om het vervoer en de verzorging ter plaatse. Zo is in Utrecht een giraffe kunnen ontsnappen. Deze week zijn twee olifanten uit het circus in het centrum van Ede gesignaleerd. Het is niet moeilijk om voor te stellen wat er allemaal kan gebeuren als zo’n olifant zich van de krachtigste kant laat zien.

De fractie van GroenLinks/PE heeft daarom het college gevraagd of er een vergunning is verleend om de olifanten in het centrum rond te laten lopen en zo nee, wat gaat het college dan doen? Daarnaast verzoekt de fractie het college om actie te ondernemen zodat de veiligheid voor mens en dier is gewaarborgd. Dit betekent concreet:

• controleren of alle vergunningen voor het in bezit hebben van dieren in orde zijn en 
• de Landelijke Inspectie Dienst vragen om te controleren op dierenwelzijn.

Tot slot nog een aantal links over de problemen die zijn ontstaan in Nederlandse steden door de komst van het circus:

Mei 2007. Giraffe ontsnapt 

September 2007: Protest en aangifte tegen circus Belly Wien 

Januari 2008: circus Belly Wien in Hoogeveen

Mei 2008. Vechtpartij IJsselstein 

Mei 2008. Voorpost demonstreert tegen Belly Wien in Katwijk 

Oktober 2009: Vechtpartij De Burcht   

Waar de gemeente Amsterdam onlangs een poging in het werk zette om het aantal circussen met wilde dieren te beperken lijkt B&W in Ede voor een totaal andere weg te kiezen.

Afgelopen weekend bracht circus Harlekino een bezoek aan Ede maar ze had verzuimd om een vergunning aan te vragen. Hierdoor had B&W het optreden eenvoudig kunnen tegenhouden. Maar in plaats daarvan werd in allerijl en op de dag van het optreden alsnog een vergunning geregeld. Hiermee laat B&W zien hoe zij aankijkt tegen een circus met wilde dieren. Een dergelijk circus blijkt meer dan welkom en dus moesten de leeuwen, tijgers, wurgslangen en zeeleeuwen ook hun kunstjes in Ede vertonen.

Ook als de vergunning wel op tijd was aangevraagd had het circus toch kunnen worden geweigerd. Maar daar is dan wel lef voor nodig. En laat het dan maar tot een proefproces komen.

Weigeren kan als volgt. Een aanvraag voor een vergunning wordt getoetst aan de hand van 3 criteria:

1.       aantasten dierenwelzijn

2.       een verstoring van de openbare orde

3.       in strijd met de zedelijkheid

Hierbij geldt dat B&W iedere aanvraag per geval en op zijn eigen merites kan beoordelen. B&W heeft dus beoordelingsruimte en toetst of genoemde belangen in het geding zijn.

Een discussie over het aantasten van het dierenwelzijn van circusdieren is snel een welles-nietes kwestie en dus een lastige grond om te weigeren. Zeker zolang er op landelijk niveau, in tegenstelling tot de ons omringende landen, hierover te weinig is geregeld.

Ook verstoring van de openbare orde of gevaar voor de omgeving zal bij een circus wel meevallen al verdient het aanbeveling om de nachtverblijven van de wilde dieren te controleren. Het moet niet zo zijn dat deze verblijven eenvoudig kunnen worden geopend en de bezoekers te dicht bij de dieren kunnen komen. Want dan is de omgeving natuurlijk wel in gevaar.

Bij de weigeringsgrond "in strijd met de zedelijkheid" liggen mogelijkheden. B&W kan het uitgangspunt hanteren dat een optreden van wilde dieren in circussen niet meer van deze tijd is. De gedachte is dan “wij willen onze inwoners respect voor natuur en milieu bijbrengen. Daarbij hoort dat wij dieren niet tonen in een onnatuurlijk omgeving. Het uit winstbejag rondslepen van dieren en hen kunstjes laten doen past daar niet bij”. Op grond van de beoordelingsruimte kan iedere gemeente hier een eigen invulling aangeven. Zo ligt het voor de hand dat B&W van Staphorst niet snel een evenementenvergunning voor een gay-parade zal verlenen, waar B&W van Amsterdam daar haar hand niet voor omdraait. Deze analogie is eenvoudig door te trekken naar een circus met wilde dieren. Deze weigeringsgrond mag echter niet zo maar uit de lucht komen vallen. B&W zal moeten verwijzen naar “de gevoelens van de bevolking”. En deze wordt vertolkt door hun vertegenwoordigers, de gemeenteraadsleden. Deze moeten zich dan ook duidelijk uitspreken over dit onderwerp. Ook kan de burgemeester verwijzen naar beleid zoals bijvoorbeeld in een Nota Dierenwelzijn waarin staat dat wilde circusdieren niet passen bij het diervriendelijke karakter van de gemeente. Het helpt dan als in de Algemene Plaatselijke Verordening wordt opgenomen dat circussen met wilde dieren niet welkom zijn.

Het is dus allemaal een kwestie van willen en duidelijk laten zien waar je voor staat.

Twee jaar geleden, op 25 juli 2008, schreef ik een blog over circus Malford dat zonder vergunning twee optredens dacht te kunnen verzorgen op vakantiepark de Zanding te Otterlo. Het circus vierde haar 170 jarig bestaan en daarbij was het niet voldoende “om de feestvreugde aan te wakkeren met alleen maar clowns, jongleurs en acrobaten”. Nee, we konden ook rekenen op “dierdressuren met paarden, wattasikoeien, kamelen, lama’s en geiten”. Volgens het circus was “de vernieuwing terug”. “Vernieuwing?”, schreef ik in 2008, “het leek me eerder dat het circus ons juist mijlenver terug werpt in de tijd”. Ik heb toen toch maar even nagevraagd of er een vergunning was verstrekt voor al het fraais. En wat bleek? Geen vergunning dus. Gevolg geen circus in Ede. Met excuses aan de kinderen.

Deze week las ik dat circus Harlekino dit weekend Ede aandoet. En nu is er een tandje bij gezet want “dierennummers zijn sterk vertegenwoordigd in de totaal vernieuwde circusshow”. De voorstelling die de naam “droom met open ogen” draagt, opent dan ook met “een gemengde roofdierengroep bestaande uit vier leeuwen en twee tijgers”. Ook valt er te genieten van “een fakir act in Oosterse sferen met vuur, spijkers, glas en meterslange wurgslangen”. En dan heb ik het nog niet gehad over “de vrijheidsdressuur met zes prachtige pony’s” en “de kunsten van de Pategonische zeeleeuwen”.

Maar ook dit circus blijkt totaal te zijn vergeten dat er toch een vergunning nodig is om met wilde dieren op te treden. Dat betekent dus dit weekend in Ede geen wilde dieren uit circus Harlekino. Want hoewel het circus ongetwijfeld zal proberen om alsnog een vergunning te regelen ga ik er van uit dat de gemeente Ede deze net als twee jaar geleden bij circus Malford, weigert. Toen schreef ik “toch wel opmerkelijk hoe rommelig de organisatie van de optredens verloopt. Een dergelijk circus, letterlijk en figuurlijk, dat trekt van stad tot stad vereist toch een gedegen voorbereiding met tourschema? Zoals een kok weet dat bij ieder kindermenuutje patat wordt geserveerd hoort een circusdirecteur te weten dat voor iedere voorstelling op openbaar terrein een vergunning moet worden aangevraagd. Als dit achterwege blijft zet ik vraagtekens bij de rest van de bedrijfsvoering”. Deze conclusie kan dus nog steeds worden getrokken.

Gelukkig heeft circus Harlekino ook acts die vast en zeker fraai genoeg zijn om het vakantiepubliek naar de circustent te lokken want “voor de komische noot zorgt het Duitse duo Roy en Trixi met hun draaiende borden, Miss Beatrice de Choussa presenteert een wervelende hoela-hoep show en laat vele hoepels om haar lichaam draaien en de 17-jarige Kevin balanceert met stoelen, glazen en fakkels op zijn kin” En alsof dat nog niet genoeg is vertoont het beroemde duo Viro “in de nok van de circustent gewaagde trucs aan een zijden doeken en een bijzondere handstandact”. Zij waren al te gast op "diverse internationale circusfestivals".