Eric Leltz  RSS feed    

Geluk

Zondag 15 april 2018

Eric Leltz

Ik ben al weer een raadsperiode weg uit Ede. En hoewel ik Ede nog steeds met enige afstand volg, voelde ik toch enige aarzeling toen ik werd gevraagd om een gastcolumn te schrijven voor deze blogpost. Moet ik nog als de heren Waldorf en Statler uit de Muppet Show vanaf het zijbalkon de Edese samenleving van commentaar voorzien? Of nog erger, anderen de maat nemen? Dat lijkt me weinig constructief. Toch heb ik de uitnodiging met liefde aanvaard omdat het mij de kans geeft om een frustratie van mij af te schrijven. Ik was namelijk nog maar nauwelijks weg uit Ede toen de gemeente werd uitgeroepen tot ‘gelukkigste gemeente van Nederland’. Ik sprak vlak na deze uitverkiezing een mevrouw die schertsend zei dat ik daar aan heb bijgedragen door Ede te verlaten. En, voegde zei er aan toe, “dat is wellicht jouw grootste verdienste voor Ede”. Ik lachte wat maar ik vond het niet leuk.

De gelukkigste gemeente van Nederland! Daar had ik ook wel willen wonen. Wat maakt een gemeente nou gelukkig? Dat komt natuurlijk door haar inwoners. Als deze gelukkig zijn, is de gemeente het ook. Maar hoe maak je dan inwoners gelukkig? En speelt het gemeentebestuur hier een rol in? Hier past enige bescheidenheid want volgens Sonja Lyubominsky (2013) is geluk bij mensen slechts voor 50% te beïnvloeden. De andere 50% ligt al bij de geboorte vast.

Maar hoe kun je dan zo goed mogelijk inspelen op het deel waar je als gemeente wel invloed op hebt? Volgens Daniël Pink (2009) zijn mensen gelukkig als ze autonoom zijn, meesterschap kunnen tonen en zij zichzelf herkennen als “the ‘me’ in the ‘we’”. Vrij vertaald kun je zeggen dat mensen zich vrij willen voelen in de keuzes die ze maken (autonoom), dat ze willen dat wat ze doen ze goed af gaat (meesterschap) en ze een doel hebben in hun leven dat groter is dan henzelf. Je hoort dan bij een groep maar bent als individu ook nog herkenbaar. Hier kan een gemeentebestuur op inspelen door bijvoorbeeld ruimte te laten voor burgerinitiatieven en deze nadrukkelijk te faciliteren (autonoom), door optimaal gebruik te maken van de kennis die in de gemeente onder de inwoners beschikbaar is (wisdom of the crowd) en door te werken aan een gemeenschapsgevoel. En dit laatste niet alleen op gemeenteniveau maar zeker ook op dorps-, wijk- en straatniveau. Dit past uitstekend bij de nieuwe rol van een gemeente in een samenleving in transitie.

Gemeenten kunnen hier een voortrekkersrol in spelen door de omslag naar waarden die passen in de leefwereld van de inwoners, zichtbaar te maken: van ‘wantrouwen’ naar ‘vertrouwen’, van ‘regelzucht’ naar ‘keuzevrijheid’, van ‘controle’ naar ‘ruimte geven’, van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’ en van ‘efficiency’ (geld centraal) naar ‘effectiviteit’. Onlangs is een nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd. Deze raad en het nog te installeren dagelijks bestuur, hebben impliciet de opdracht om Ede de gelukkigste gemeente te laten blijven. Het kan dan helpen door in het nog te schrijven bestuursakkoord 2018-2022 met bovenstaande rekening te houden.

Ik wens vanaf enige afstand het nieuwe gemeentebestuur alle geluk en wijsheid toe bij het continueren van de titel “gelukkigste gemeente van Nederland”.

De ‘Economy for the Common Good’

Woensdag 28 maart 2018

Eric Leltz

In onze vriendschappen staan menselijke waarden als vertrouwen, eerlijkheid, erkenning, respect, empathie, samenwerken, wederzijdse hulp en delen centraal. Is het dan niet merkwaardig dat deze waarden nauwelijks als leidraad in ons economisch leven fungeren? Daar gaat het om winstbejag en concurrentie. Dit werkt egoïsme, hebzucht, afgunst, medogenloosheid en onverantwoordelijkheid in de hand. Deze tegenstelling tussen menselijke en economische waarden zit het ‘samen leven’ in de weg.

In de huidige samenleving zijn de gevolgen van de financiële-, voedsel-, energie- en klimaatcrisis goed voelbaar. Om de ontstane problemen het hoofd te bieden en om tot een meer menswaardige samenleving te komen, zal fundamenteel moeten worden ingegrepen. Maar hoe? De zoektocht wordt zichtbaar in nieuwe economische vormen zoals de deeleconomie en de circulaire economie waarbij welzijn en duurzaamheid belangrijker zijn dan winstmaximalisatie.

Ook de Economy for the Common Good (ECG), de ‘gemene goed economie’, speelt hier op in. In deze economie is niet winstmaximalisatie de wegwijzer maar menselijke waardigheid, solidariteit, ecologische duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid. In de ECG kunnen bedrijven ook winst maken, maar van belang is hoe die winst wordt gemaakt en wat er mee wordt gedaan. Deze winst komt tot stand door samenwerking in plaats van door concurrentie en moet niet leiden tot oneindige groei. In een ‘common good balans’ wordt de maatschappelijke verantwoordelijkheid in beeld gebracht. Dan gaat het dus niet alleen over financiën, maar ook over de impact van de organisatie op mensen, milieu en samenleving. De ECG kent drie aandachtspunten:

  1. Verbinden van waarden die onze intermenselijke relaties kenmerken met de waarden die de economie domineren,
  2. Waarden en doelen uit onze grondwet een prominente rol laten spelen in onze economie
  3. Economisch succes niet afmeten aan de hand van ruilwaarden maar aan de hand van gebruikswaarden.

Het draait dan om het doel van de economie: ware winst zoals sociale en ecologische meerwaarde in de vorm van duurzame welvaart, vertrouwen, inspraak, vrijheid en zelfbeschikking.

Geplaatst in samenleving | Er is 1 reactie

Voor de voeten lopen

Dinsdag 20 februari 2018

Eric Leltz

Nog maar een maand en dan zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Niet dat je er veel van merkt. Ja, af en toe zie je een clubje in dezelfde hesjes folders uitdelen. Dezelfde folders die iets later weer de straat bevuilen. Of je ziet duo’s aarzelend langs de deuren gaan. Deze week zijn ook de publicatieborden voor de verkiezingsposters geplaatst. Die borden zijn nog leeg op een aankondiging van een bingoavond na maar het zal niet lang meer duren voor de diverse plakteams de kwast en trap weer uit de berging halen. En let u maar op: de posters van de SP worden gewoon over die van andere partijen geplakt. Dat schijnt daar traditie te zijn.

Die plaatselijke partijtijgers zullen goed last hebben van de landelijke kopstukken die hen voor de voeten lopen. Zo was er al een debat over de gemeenteraadsverkiezingen met de landelijke fractievoorzitters van diverse partijen. Het debat ging dan ook meer over landelijke kwesties dan over of er wel of niet inrichtingsverkeer in de Dorpsstraat moet komen. Je zou maar een plaatselijke lijsttrekker zijn. Deel je folders uit op een winderige markt, loop je in de regen langs de deuren te leuren maar als het over de inhoud gaat, wordt de landelijke fractievoorzitter er bij gehaald.

En die landelijke politici kunnen toch al zo in de weg lopen. Neem Halbe Zijlstra. Met betraande ogen moest hij zijn aftreden als minister aankondigen. Hij had zich een beetje groter voorgedaan als huisvriend van Poetin. Hij was er bij ....... maar in een iets andere betekenis dan hij dacht toen hij zich op een VVD congres een beetje oppompte. In de kroeg kom je misschien nog wel weg met wat grootspraak. En op een VVD congres meestal ook wel, want een leugen wordt daar al snel overstemd door de klanken van een dixieland orkestje. En dan hebben we de uitglijders van de aftredende VVD-burgemeesters van Huizen en Oosterhout, de een vanwege ‘grensoverschrijdend gedrag’, de ander vanwege ‘seksueel wangedrag’, nog niet ineens besproken!

Ook bij de PvdA hebben ze van die ‘voor de voeten lopers’ met opvallende kenmerken als ijdeltuiterij en een gebrek aan omgevingsgevoeligheid. Eerst mocht tweede kamer lid Moorlag voor verdeeldheid binnen de partij zorgen. En net toen dat brandje was geblust drukte Marleen Barth, lid van eerste kamer, haar neus aan het venster. Is die Asscher dag en nacht bezig om na het echec bij de parlementsverkiezingen en de soap van de eigen lijsttrekkersverkiezingen een beter beeld neer te zetten, gaat die Barth midden in het parlementair jaar op vakantie. Die vakantie had ze natuurlijk ook wel verdiend, want ze moest nog bijkomen van de teleurstelling dat haar poging om de huur van een kapitale ambtswoning omlaag te brengen, was mislukt. Die ambtswoning is van de gemeente Wassenaar en daar woont doorgaans de burgemeester. En die burgemeester, dat was haar man. Alleen was hij inmiddels weggestuurd en dus niet meer in functie.

Zou het een opzetje zijn? Was dit alles nog een ideetje uit de koffer van kameraad en oud-voorzitter van het centraal partijbureau Spekman? Zouden Moorlag en Barth corvee hebben gekregen om iets te doen waardoor Asscher zijn leiderschap kon tonen? Net zoals Rutte baat had met de komst van die Turkse minister. Zijn kordate optreden destijds heeft hem geen windeieren gelegd bij de daarop volgende verkiezingen. Maar als Spekman al dat plan had, dan was de uitvoering door Asscher bar slecht. Hij bleef bij zowel Moorlag als Barth teveel weifelen waardoor onnodig lang vaagheid bleef bestaan. Het opzetje bleef daardoor volledig in lijn met de traditie binnen de voorzitters jaren van Spekman, volkomen mislukt.

Inmiddels kunnen plaatselijke PvdA-ers het landelijk gestuntel niet meer aanzien en schamen zij zich zo diep voor hun rode clubje dat ze die naam niet meer willen hanteren bij de verkiezingen en verder gaan onder een schuilnaam. Het worden spannende tijden.

Een nieuwe tijd

Maandag 15 januari 2018

Eric Leltz

Er werd aan het begin van het jaar veel ‘sorry’ gezegd. Camiel Eurlings probeerde zijn goedbetaalde vrijwilligersbaan bij het IOC te redden. Ook rapper Boef moest door het stof omdat hij drie vrouwen had beledigd die hem notabene een lift hadden gegeven. Dankbaarheid komt niet voor in het woordenboek van de rapper. En dan had je nog Steve Bannon, voormalig adviseur van Trump, die in het boek ‘Fire and Fury’ van Michael Wolff, zijn oude broodheer had beledigd. Maar dat was een vergissing haastte hij te melden toen het boek uitkwam. Nepnieuws dus. Net als alle woorden die uit de mond van de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Nederland komen.

Maar of al die excuses nu zo authentiek waren? Eurlings liet eerst zijn advocaat opdraven en toen dit niet genoeg bleek om op het pluche te kunnen blijven zitten, deed hij zelf een duit in het zakje. Maar toen was het ‘too little, too late’. En Boef? Die gooide eerst nog wat olie op het vuur. Toen hij merkte dat de publieke verontwaardiging gelijke tred nam met het aantal gecancelde optredens koos hij eieren voor zijn geld. Om over de alternatieve feiten van de eerder genoemde Amerikanen maar te zwijgen.

Dan Oprah Winfrey. Zij speechte bij de uitreiking van de Golden Globes en stak alle vrouwen in het kader van de ‘MeToo’-discussie een hart onder de riem. Meteen klonkt het “Oprah for president’. Trump kon zijn vingers niet van zijn mobieltje afhouden en twitterde dat zij geen schijn van kans maakt tegen hem. En eerlijk is eerlijk, daar heeft hij een punt. Een media-miljonair die niet gepokt en gemazeld is in de politiek, heeft op het wereldtoneel niet veel te zoeken. Oh, wacht!

Het zijn verwarrende tijden. Het jaar is nauwelijks begonnen en Groningen is al weer opgeschrikt door een nieuwe aardbeving. Een hevige schok van 3,4 op de schaal van Richter. Maar omdat de beving in een gebied plaatsvond waar de laatste tijd juist geen boringen zijn verricht kan de nieuwe schok door voorstanders van boringen zomaar worden gebruikt om te stellen dat de schokken niets met het boren te maken hebben, en er dus weer volop geboord kan worden. Argumenten voor en argumenten tegen lijken uit verschillende werelden te komen.

Dit is ook te zien in de discussie over de uitbreiding van Lelystad Airport. De voor- en tegenstanders discussiëren op verschillende borden en bereiken elkaar zo niet. Voor de mensen voor wie de systeemwereld leidend is draait het om ‘meer, meer, meer’, om kwantiteit en financieel gewin op de korte termijn. Voor mensen uit de leefwereld draait het om kwaliteit, om het milieu en om de lange termijn. Waarden waarop gestuurd wordt in de systeemwereld, komen maar deels overeen met wat relevant wordt gevonden in de leefwereld. En zo stapt de systeemwereld lichtzinnig over milieu bezwaren heen of bagatelliseert deze. Zo roept de topman van reisorganisatie Corendon dat maar een paar boerderijen last zullen hebben van de overvliegende toestellen en noemt de Commissaris van de Koning in Flevoland de tegenstand een ‘rituele rimpeling’. Dit roept alleen nog meer weerstand op. Maar het draait in de nieuwe tijd niet om het een of het ander, over winnen of verliezen, het draait om het een én het ander. Het is juist de uitdaging in de nieuwe tijd om die dilemma’s te verbinden.

Geplaatst in Communicatie | Er is 1 reactie

De minister van vervoer en administratie

Vrijdag 08 december 2017

Eric Leltz

In de gemeenteraad van ‘s-Hertogenbosch kwamen de neventaken van de pas geïnstalleerde burgemeester aan de orde. Zo ook zijn lidmaatschap van de raad van toezicht van Kempenhaeghe, een zorginstelling. De burgemeester bleek hier 8 uur per jaar aan te besteden. Toen een attent raadslid dit aantal uren koppelde aan de vergoeding die tegenover de werkzaamheden staat, €11.000, en dus niet langer het aantal uren maar de bezoldiging centraal stond, wilde de burgemeester niet te boek staan als graaier. De 8 uur werden snel gecorrigeerd naar 40 uur. Uit het jaarverslag van de zorginstelling blijkt dat de raad van toezicht bestaat uit 6 leden. Als een gewoon lid al €11.000 opstrijkt zullen de leden met een specifieke functie minstens dat bedrag verdienen. En zo gaat er heel wat zorggeld naar bestuurders. Overigens, die gemeenteraad van ‘s-Hertogenbosch doet nu wel zo moeilijk over de bijverdienste van de nieuwe burgemeester maar bij de vorige burgemeester lieten ze toe dat deze jaarlijks €120.000 bij snabbelde. En dan maar roepen dat je dag en nacht burgemeester bent!

Wat dat betreft mogen deze bestuurders een voorbeeld nemen aan Fred Teeven. De eens zo trotse staatssecretaris van veiligheid en justitie die vanwege de bonnetjes affaire moest aftreden. Diezelfde Teeven wordt nu weer bestuurder ...... op de autobus! Eens bestuurder, altijd bestuurder. Teeven geeft zo een geheel eigen wending aan het begrip ‘baantjescarrousel’. Het komt goed uit dat de strippenkaart is afgeschaft. Dan geeft dat ook geen administratief gedoe. Zet die Teeven maar gerust op lijn zeven. Hij zal als crimefighter met kwajongens gedrag in de bus beslist beter omgaan dan die Belgische chauffeur die uit boosheid vanwege belletje trek 9 haltes voorbij reed en de passagiers liet uitstappen bij de eindhalte. Vast en zeker een miezerig pleintje waar het ook nog net begon te regenen.

Goede kans dat een van de eerste passagiers van Teeven GroenLinks voorman Klaver is. Groenlinks wil een brede volkspartij zijn. Het moet minder om ideologie gaan en meer over werk en inkomen. Klaver wil niet alleen met de hoogleraar maar ook met de buschauffeur spreken. Benieuwd naar wat Teeven dan te zeggen heeft. Want een rasopportunist als Teeven ziet na een carrière bij Leefbaar Nederland en de VVD wellicht nu kansen bij GroenLinks en is dan gewoon aan het voorsorteren voor een nieuwe wending aan zijn politieke carrière: Minister van vervoer en administratie in het eerste kabinet Klaver.

 

Archief



Rubrieken