In het klimaatplan 2009-2012 van de gemeente Ede is als doel opgenomen dat Ede 2% energie per jaar zal besparen en 20% van de gebruikte energie in 2020 duurzaam zal zijn. Voor een deel zal deze energie lokaal worden opgewekt via windturbines, een bio-energie centrale en door vergisting.

Als je naar het energiegebruik in Ede kijkt zie je dat de huishoudens met 31% veruit de grootste gebruikers zijn. Daar valt dus nog wel wat winst te halen. Zeker als je ook nog kijkt naar het bouwjaar van de huizen. Nieuwbouw huizen zijn aanzienlijk beter geïsoleerd dan huizen van voor 1980. De gemeente Ede probeert dan ook juist bij deze oudere huizen het energieverbruik te verminderen. Voor de woningen in het bezit van een woningbouwvereniging is dit eenvoudiger dan voor de woningen in particulier bezit. Met woningbouwverenigingen bestaan al talrijke afspraken. Dan kunnen de klimaat afspraken er wel bij. De particuliere huizenbezitter is echter lastiger te bereiken. Het kan via voorlichting op de gemeente website en via de krant maar dat is toch alleen maar zenden. Je hebt weinig invloed op wat met deze informatie wordt gedaan. En dat is jammer want je streeft in feite gedragsverandering bij de inwoners na. En dat zijn hele lastige veranderingen waar je eigenlijk bovenop moet zitten. Door het verstrekken van subsidies en een mogelijkheid om een gunstige lening af te sluiten, leg je de drempel al wat lager en kom je de inwoners meer tegemoet. Nadeel van dit soort hulp is dat de subsidiepotten weer snel leeg zijn en dan staat het project, wegens succes, weer een tijdje stil.

Nog een stapje verder gaat het als je op het moment dat de inwoners met een verbouwing willen beginnen op de stoep staat. Maar het lastige is dat je niet weet wanneer mensen gaan verbouwen. Ja, in de uitzonderlijke gevallen dat er een bouwvergunning moet worden aangevraagd wel. Maar door deregulering komt een dergelijke aanvraag steeds minder voor. Voor een verbouwing heb je natuurlijk wel spullen nodig als je zelf (ver)bouwt of je neemt een aannemer in de hand. Dan liggen daar mogelijkheden om als gemeente je gezicht te laten zien. Betrek dus bouwmarkten en aannemers in je ambitie. Dan bereik je ook de inwoners. Zoek de oplossingen dus dichtbij bij de inwoners en neem ze dan mee in je enthousiasme.

Hoewel hiermee een belangrijke stap is gezet, is het nog niet voldoende. Je hebt de mensen dan wel bereikt maar daarmee is het huis nog niet geïsoleerd. Zet daarom ‘greenbusters’ in. Zij kunnen maatwerkadvies geven voor ieder die dat wenst. De kosten hiervoor verdienen zich snel terug omdat je immers je doelstellingen eerder haalt. Dan is Ede echt een groene gemeente.

Wat hebben Groningen, Goes en  Culemborg  met elkaar gemeen? Het zijn allen “fairtrade gemeenten”. Fairtrade staat voor eerlijke handel. Het gaat er om dat artikelen die in de plaatselijke winkels, restaurants en bedrijven te koop zijn op een eerlijke manier zijn gemaakt. Eerlijk betekent dan dat de artikelen op een transparante en zuivere manier zijn geproduceerd en dat hier een redelijke beloning tegenover staat. En het gaat niet alleen om voedingsartikelen als koffie, thee, rijst en wijn maar ook om bijvoorbeeld kleren, speelgoed en sieraden. En iets ruimer gezien gaat het zelfs over het inkopen van groene energie en eerlijk bankieren. Om “fairtrade gemeente” te kunnen zijn is het niet voldoende dat er alleen in de winkels eerlijke producten liggen. Ook bij scholen en in sportkantines moet je eerlijke producten kunnen kopen. Het gaat in feite om maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Om “fairtrade gemeente” te zijn moet een gemeente aan een aantal criteria voldoen. En aan criteria als “fairtrade opnemen in het beleid” of “het organiseren van een evenement waarbij de nadruk op fairtrade ligt”, kan een gemeente redelijk zelfstandig werken maar om te zorgen dat zo veel mogelijk eerlijke producten in de schappen liggen, zal zij toch echt de winkeliers, de scholen en de verenigingen mee moeten krijgen.

Dat de gemeente dit gelukkig niet helemaal alleen hoeft te doen bewijzen de eerder genoemde steden wel. Daar zijn winkeliers actief die enthousiast het voortouw nemen om anderen te stimuleren om eerlijke producten te verkopen. In een kleine groep zijn we gestart om Ede per 1 oktober 2011 “fairtrade gemeente” te maken. Dit past ook mooi bij de millenniumgemeente die Ede is.

Wie ook betrokken is bij dit onderwerp roep ik op om mee te doen en contact op te nemen met mij. 

Bedrijven horen bij de economie dus een gezond vestigingsklimaat voor ondernemingen is van eminent belang. En dan moet, zeker met het oog op de lange termijn, goed gekeken worden waar die bedrijven zich vestigen binnen een gemeente en regio. Al die bedrijfsterreinen nemen namelijk ook ruimte in beslag en dit gaat weer ten koste van de schaarse open groene ruimte.

Een goede afweging kan worden gemaakt door bedrijfsterreinen duurzaam te ontwikkelen. Het gaat dan om het vinden van een evenwicht tussen sociale aspecten, milieu aspecten en economische aspecten waardoor de ruimte efficiënter wordt gebruikt, de milieubelasting vermindert en de bedrijfsresultaten verbeteren. Het gaat dus ook bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen om de trits people/planet/profit. People voor de sociaal-maatschappelijke aspecten, planet voor de bescherming van het milieu en profit voor de economische ontwikkelingen. Dit bereik je alleen door een intensieve samenwerking tussen (lokale) overheid en bedrijfsleven.

Zo kan samen worden gekeken naar de inrichting van de terreinen. Vaak wordt nog eerst naar nieuwe locaties gekeken in plaats dat bestaande locaties worden geherstructureerd. Dit komt omdat nieuwe bedrijventerreinen sneller en goedkoper te ontwikkelen zijn. Maar het gevaar bestaat dat een bedrijf met het betrekken van een nieuwe locatie een oude locatie achterlaat en deze oude locatie snel verpaupert. En dit terwijl elders dus groene ruimte verloren gaat. Bij het inrichten gaat het ook om het gezamenlijk zorgen voor de energievoorziening door warmte en koude opslag, door het gebruik van wind- en zonne-energie en door er voor te zorgen dat de ruimtes rond de gebouwen groen blijven en eventueel kunnen worden ingezet als volkstuintjes of park. Bedrijven kunnen ook onafhankelijk van anderen veel aan duurzaamheid doen door kritisch te kijken naar de eigen bedrijfsvoering. De gemeente kan hierbij expertise inbrengen.

Het gaat bij het ontwikkelen van bedrijfsterreinen ook om realistische ramingen van behoeften, kosten en opbrengsten. Gemeenten schatten de behoefte aan bedrijfsterreinen vaak te hoog in omdat ze hun plannen nog onvoldoende op regionaal niveau bekijken. Er ontstaat dan een concurrentieslag tussen gemeenten. Om die reden heeft de provincie een regierol gekregen in de toewijzing van bedrijventerreinen zodat altijd een regionale visie aan de basis ligt van de ontwikkelingsplannen voor een individueel bedrijventerrein.

In Ede mogen we in dat licht nog wel eens heel goed kijken of de ontwikkelingen van bedrijfsruimten in Ede west, bij Cinemec en bij station Ede-Wageningen wel in balans met elkaar zijn.

We zijn ons niet altijd bewust hoeveel we afhankelijk zijn van olie en welke risico’s we daarmee lopen. Behalve dat het winnen van olie en het produceren van de vele oliegerelateerde producten milieuvervuilend is, raakt de olie een keer op. Het is een kwestie van tijd tot “peak-oil” zich aandient. Dat is het moment dat de mondiale oliewinning zijn top heeft bereikt. Vanaf dat moment zakt de olieproductie definitief in. Als dan de vraag naar olie nog steeds zo hoog is, zal de prijs stijgen. En dan heb ik het nog niet over onze afhankelijkheid van de instabiele gebieden waar de olie vandaan komt.

Als het aan GroenLinks/PE ligt is Ede in 2030 klimaat neutraal. Maar dan moet er nu al het een en ander worden gedaan. Voor de hand liggende maatregelen zijn isolatie van huizen en vergroenen van de opwekking van energie. Dus zorgen dat de energie voor huizen en gebouwen wordt verkregen uit niet fossiele bronnen zoals zon en wind. Maar er liggen ook nog vele andere mogelijkheden open. En dan gaat het om projecten die goed lokaal zijn in te passen. Een voorbeeld is het principe van de Transition towns. Steden als Deventer, Den Helder en Leeuwarden gingen ons al voor dus we hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden.

Een Transition Town laat zien hoe mensen zelf tot oplossingen komen en veranderingen in het denken organiseren. Een Transition Town is gebaseerd op de kracht van de lokale gemeenschap. Het doet een beroep op de eigen inzichten, op de wijsheid, de creativiteit en de ervaringen van de inwoners. Er gebeurt in Ede al veel op het gebied van duurzaamheid. Dit zijn de initiatieven “van bovenaf”. Daarnaast kan de gemeente de initiatieven “van onderop” stimuleren. Zij kan dit door te zorgen voor kaders om optimaal gebruik te maken van de daadkracht van onderaf.

Het idee van Transition Towns is gebaseerd op de permacultuur. Een dergelijke cultuur wordt gerealiseerd door te kijken naar de drie ecologische hoofdfactoren; zon, water en wind en hoe deze in het lokale systeem passen. Het doel van permacultuur is om een duurzame samenwerking te creëren tussen mensen en de omliggende natuur. Een energiezuinige stad bereik je door lokaal in eigen behoeftes te voorzien. Energieopwekking en verbouwen van voedsel moeten zoveel mogelijk in de buurt van de Transition Town worden gerealiseerd. Hiermee voorkom je veel vervoersbewegingen en het geeft ruimte aan de promotie van lokale producten. Een voorbeeld van een initiatief is het project “De Eetbare Stad” in Deventer, waarbij een groep bewoners op lokale schaal eetbare planten en bloemen verbouwen. Een ander voorbeeld is de aanleg van een “park” van zonnepanelen, zodat huishoudens op een milieuvriendelijke en duurzame manier in hun energiebehoefte kunnen voorzien.

Ede kan met de principes van Transition Towns uitgroeien tot een duurzame en sociale stad. Door het versterken van de lokale economie kan het energiezuinig maken en waar mogelijk zelfs energieproducerend maken van Ede, in een stroomversnelling terecht komen.