Eric Leltz  RSS feed    

Verschillen in bouwleges per gemeente zijn een zegen voor de lokale democratie

Zaterdag 15 augustus 2026

Eric Leltz

In Nederland bepalen gemeenten zelf de hoogte van de bouwleges. Vereniging Eigen Huis (VEH) vindt dit onacceptabel. De organisatie pleit al jaren voor meer transparantie en een landelijke rekenmethode of kaders die de verschillen moeten indammen. 

Gemeenten mogen geen winst maken op leges maar welke kosten precies worden meegenomen en hoe die worden toegerekend, is grotendeels aan de lokale democratie overgelaten. VEH wil dat er landelijke richtlijnen komen zodat “willekeur” verdwijnt. 

Dit klinkt sympathiek: wie wil nu willekeur? Toch is dit pleidooi voor landelijke sturing een fundamentele misvatting. De verschillen per gemeente zijn een wezenlijk onderdeel van de lokale democratie en autonomie. Bij gemeenteraadsverkiezingen kunnen inwoners deze verschillen meewegen bij hun stemkeuze.

Lokale omstandigheden kunnen sterk verschillen. Een dichtbevolkte stad met complexe ruimtelijke procedures, veel zienswijzen, erfgoedtoetsen en intensief overleg met bewoners, heeft een andere kostenstructuur dan een landelijke gemeente waar een eenvoudige aanvraag snel kan worden afgehandeld. Personeelskosten, automatiseringsgraad, de complexiteit van het omgevingsplan en de politieke prioriteiten zijn allemaal factoren die per gemeente anders liggen. Sommige gemeenten kiezen er bewust voor om leges relatief hoog te houden om de volledige kosten van de vergunningverlening te dekken en zo andere belastingen of voorzieningen te ontzien. Andere gemeenten houden de leges laag om woningbouw te stimuleren of omdat zij de kosten deels uit de algemene middelen willen financieren. Dat zijn politieke keuzes. En politieke keuzes horen thuis bij de gemeenteraad, die daarover verantwoording aflegt aan de kiezers. Elke vier jaar kiezen inwoners hun lokale volksvertegenwoordigers. Op die momenten kunnen politieke partijen zich over de leges uitspreken en kunnen kiezers dit meenemen in het stemhokje. De verschillen tussen gemeenten zijn dus geen willekeur maar het resultaat van politieke afwegingen die per gemeente anders kunnen uitpakken.

Landelijke uniformering zou deze lokale afwegingsruimte uithollen. Het zou betekenen dat Den Haag of een landelijke systematiek de kostentoerekening dicteert. Dat miskent de diversiteit van Nederland. 

De verschillen in bouwleges per gemeente zijn dus niet iets om te bestrijden maar juist iets om te koesteren. De gemeenteraadsverkiezingen geven inwoners macht om te oordelen over hoe hun gemeente omgaat met deze kosten. Wie die macht wil behouden, moet de lokale bevoegdheid verdedigen. Wie die bevoegdheid inruilt voor landelijke uniformiteit, levert een stukje democratie in. En dat is per definitie een slechte ruil.



Reactie geven

Naam *
Email *
Website
Bericht *

Archief



Rubrieken


Made by DeeWeeDee